سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

541

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

تصانيف او عبارتند از : مصباح كفعمى يا راحة الارواح . اين كتاب در سال 1324 ه ق در لكنهو و بمبئى به شكل مطلوبى چاپ شده و در كتابخانهء من موجود است ، در حاشيهء آن ترجمهء كامل به زبان فارسى است . ديگر از تصانيف او كتاب مختار الجوامع و نيز ديوان شعر است . محمّد حسين كهماچى 1233 ه ق / 1818 م 1292 ه ق / 1875 م مولانا محمد حسين كهماچى حسين لكنهوى بن محمد على بن محمد بيگ بن آقا على نقى از قبيلهء ترك قراقلو افشار بود ، محمد على از شهر اروميه استان آذربايجان به كهماچ آمد و بدين سبب او كهماچى ناميده شد . وى از كهماچ به دهلى و ازآنجا در زمان نواب آصف الدوله به لكنهو رفت . در آنجا با دختر ميرزا وارث على تورانى ازدواج كرد و آقا محمد حسين در 29 رمضان 1233 ه ق به دنيا آمد ( محمد عابد اشتباها 1133 ه ق نوشته است ) . آقاى محمد على در حسينيهء آصف الدوله وعظ مىكرد و سپس به گروه مصاحبان نصير الدوله محمد على شاه پيوست . محمد على در سال 1233 ه ق براى زيارت عتبات عاليات سفر كرد و در تبريز با عباس ميرزا وليعهد ملاقات كرد و به دريافت خلعت سرفراز گرديد . آنگاه به همدان و عراق رسيد و از عراق به تهران آمد ، از تهران براى استاندار بمبئى ، كلكته و شاه اوده توصيه و پيامهايى دريافت كرد و در سال 1240 ه ق به بمبئى آمد . از بمبئى به پونه ، حيدرآباد ، مچهلى بندر ، كلكته ، مرشدآباد ، عظيم‌آباد و بنارس و سپس به لكنهو رسيد و در 29 رمضان 1250 ه ق داعى اجل را لبيك گفت . آقا محمد حسين نزد پدر و نيز استادان معاصر درس خواند . فردى روحانى ، خوش‌اخلاق ، مهذب و متين بود . به زبان فارسى تكلم و وعظ مىكرد و ماهيانه يك‌صد روپيه دريافت مىداشت ولى به سبب اختلافات و بىتوجهى نشاط الدوله غلام حيدر مدتى از دريافت آن محروم ماند . در اين هنگام منتظم الدوله خان بهادر تاج الدّين حسين خان كه از طرز روضه‌خوانى و تكلم وى رضايت داشت وى را به نواب رامپور محمد سعيد خان معرّفى كرد ، نواب كه آقا محمد على و آقا حسن را به خوبى مىشناخت بر آن شد تا از مولانا محمد حسين دعوت كند و وى نيز در 25 ذىالحجه 1263 ه ق به رامپور رفت و با نواب ملاقات كرد و براى برگزارى مجالس محرم تعيين شد . او از بدهكارى خود نزد نواب سخن گفت ، نواب يك هزار روپيه براى اداى قرض و يك‌صد